Заңгерге арналған ЖИ көмекшісі күнделікті жұмыста

Заңгерге арналған ЖИ көмекшісі — сұрағыңыз бен құжаттарыңызды оқып, заңнамадан іздейтін және жауаптың алғашқы жобасын дайындайтын бағдарлама. Жобада ол өзі сүйенген дереккөздерді көрсетеді. Дұрыс қолданылса, көмекші жұмыстың алғашқы кезеңін атқарады: заңнама бойынша іздейді, шартты алдын ала тексереді, құжаттардан қажетті мәліметтерді шығарып алады. Шешімді сіз қабылдайсыз, ал көмекші дайындаған әр нәтиже — заңгер тексеруге тиіс жоба ғана.

Бұл нұсқаулықта Қазақстандағы заңгер апта сайын кездестіретін бес міндет қарастырылады. Әрқайсысына сұрау үлгісі берілген, ал соңында нәтижені тексеру тәртібі мен ЖИ шешімін жеткізушіге қойылатын сұрақтар бар. Мысалдар AdiletAI платформасында көрсетілген. Бұл — Қазақстандағы компаниялардың заң департаменттері мен заң фирмаларына арнап біз әзірлейтін ЖИ платформасы. Дегенмен мұндағы тәсілдер кез келген құралға жарайды.

Қазақстан заңнамасы бойынша сұрақты зерттеу

Көмекшіге кіші әріптесіңізге тапсырма бергендей жазыңыз: істің мән-жайын, қай тараптың атынан әрекет ететініңізді және қандай нәтиже күтетініңізді көрсетіңіз. Сұрақ неғұрлым нақты болса, жауапты тексеру соғұрлым оңай болады.

AdiletAI платформасында Ассистент алдымен Қазақстан кодекстері мен заңдарының іріктелген базасынан іздейді. Ол жауап негізделген акт пен бапты, ал редакция күні бар болса, оны да көрсетеді. Базада қажетті норма болмаса, ассистент жадынан жауап бермей, бұл туралы тура айтуға тиіс. База жеткіліксіз болса, ассистент интернеттен іздейді және adilet.zan.kz, gov.kz, akorda.kz, parlam.kz сияқты ресми дереккөздерге басымдық береді. Нәтижелерде басқа сайттар да болуы мүмкін. Жауаптағы сілтеме нөмірлері «Дереккөздер» панелін ашады. Онда дереккөздер «Құжаттар», «Білім базасы» және «Веб» бөлімдеріне топтастырылған.

Күрделі міндеттерде ассистент алдымен жауап нұсқалары берілген бірнеше қысқа нақтылау сұрағын қояды: мысалы, сіз қай тараптың атынан әрекет ететініңізді сұрайды. Сұрақты қазақ, орыс немесе ағылшын тілінде қоя аласыз: жалпы сұрақтарға ассистент сұрақ қойылған тілде жауап береді.

Шартты алдын ала тексеру

Алдын ала тексеру бір сұраққа жауап береді: қол қоймас бұрын шарттағы нені заңгер қарауы керек? Шартты чатқа тіркеп, оны мәміледегі өз тарапыңыз тұрғысынан тәуекелге тексеруді сұраңыз.

AdiletAI тәуекелдер туралы құрылымдалған есеп дайындайды. Онда тәуекел бағасы, стоп-факторлар (қол қоюға кедергі болатын талаптар) және маңыздылық деңгейі бойынша сұрыпталған тәуекелдер көрсетіледі. Әр тәуекелге шарттан үзінді мен ұсыным беріледі. Кейбір тәуекелдерге ассистент ұсынылатын түзету мен резервтік ұстанымды да қосады. Қосылу кезінде командаңыздың практика профилі бапталған болса, тексеру негізгі талаптар бойынша ұстанымдарыңызды, стоп-факторларыңызды және эскалация ережелеріңізді қолданады. Есеп әдепкі бойынша орыс тілінде дайындалады.

Тәуекел бағасы шартты оқуды неден бастау керегін көрсетеді, бірақ қорытындының орнын баспайды. Әр үзіндіні шарт мәтінімен, ал әр нормаға сілтемені заң мәтінімен салыстырыңыз. Содан кейін ғана оларды ескертпелеріңізге енгізіңіз.

Шарт талаптарын талдау кестесіне жинау

Құқықтық тексеру (due diligence) немесе жеткізушілер аудиті кезінде бірдей сұрақтарды тұтас шарттар топтамасына қоюға тура келеді. Мұндайда чатта емес, кестеде жұмыс істеңіз.

AdiletAI платформасында құжаттарды Қоймаға (қосымшада — «Хранилище») жүктеңіз. Бұл — әр мәмілеге, клиентке немесе іске бөлек ашылатын жабық жұмыс кеңістігі. Содан кейін талдау кестесін жасаңыз: әр құжат жолға, әр сұрақ бағанға айналады. Бағандағы жауап мәтін, сан, күн, «иә/жоқ», валютадағы сома немесе сөзбе-сөз үзінді түрінде беріледі. Ұяшықтар нақты уақытта толтырылады, әр жауапқа ол алынған дереккөз үзінділері мен сенімділік бағасы қоса беріледі. Кез келген ұяшықты өңдеуге немесе қайта іске қосуға, ал кестені Excel, CSV, PDF, Word немесе TXT форматына экспорттауға болады.

Әр бағанды бір нақты сұрақ ретінде тұжырымдаңыз. Содан кейін өзіңіз сүйенетін әр мәннің дереккөз үзінділерін ашыңыз: сенімділік бағасы ең төмен ұяшықтардан бастаңыз.

Сот практикасына сүйеніп дауға дайындалу

Сот отырысына дейін соттар ұқсас дауларды қалай шешкенін білу керек. AdiletAI платформасындағы сот практикасын талдау дауды қарапайым тілмен сипаттаудан басталады. Платформа сіздің тарапыңызды (талап қоюшы немесе жауапкер) және дау санатын өзі анықтайды. Қоймаңызды қоссаңыз, іздеу кезінде іс құжаттары да ескеріледі.

Содан кейін ол шешімдерді Қазақстанның ашық сот және құқықтық сайттарынан іздейді (бұл ретте ресми дереккөздерге басымдық беріледі) және қатысты сот шешімдерінің кестесін құрады. Дереккөзде көрсетілген болса, әр шешім бойынша сот, күні, қолданылған нормалар, соттың құқықтық ұстанымы және дереккөзге сілтеме беріледі. Бұған қоса талдау жеңіске және жеңіліске әкелген факторларды көрсетеді және әрқайсысын өзі алынған шешімдермен байланыстырады. Сондай-ақ тәуекелдер тізілімін жасайды: әр тәуекел не негіздемесімен беріледі, не «гипотеза» деп белгіленеді. Соңында басымдықтары белгіленген іске дайындық жоспарын құрады. Нәтиже орыс тілінде дайындалады.

Нәтижені болжау үшін емес, жоспарлау үшін пайдаланыңыз. Іздеу ашық сайттар бойынша жүргізіледі, сондықтан іске қатысты барлық шешім табыла бермейді. Өзіңізге белгілі істерді қосыңыз және сілтеме жасауды жоспарлаған әр шешімді толық оқып шығыңыз.

Екі тілдегі шарттарды аудару

Қазақстанда көптеген шарт қазақ және орыс тілдерінде жасалады, ал екі мәтін бір-біріне сәйкес келуі керек. Ассистент құжаттарды қазақ, орыс және ағылшын тілдері арасында аударады, олардың құрылымын, деректемелерін және сомаларын сақтайды. Бұл шарттың екінші тілдегі алғашқы нұсқасын дайындауға көмектеседі. Сондай-ақ командаңыз орыс тілінде жұмыс істесе, қазақ тіліндегі құжатты түсінуге жәрдемдеседі.

Содан кейін екі нұсқаны қатар қойып оқыңыз. Заң терминдерін adilet.zan.kz сайтындағы тиісті кодекстің мемлекеттік тілдегі ресми мәтінімен салыстырыңыз: мысалы, Азаматтық кодекс онда қазақ және орыс тілдерінде жарияланған. Шарт ескі .doc форматында сақталса, жүктемес бұрын оны .docx немесе PDF форматында қайта сақтаңыз.

Әр жауапты тексеру тәртібі

ЖИ көмекшісі шындыққа ұқсайтын қате жіберуі мүмкін: бап бар, бірақ мазмұны басқа; редакция ескірген; сот шешімінде мүлде басқа нәрсе жазылған. Кез келген нәтижені әрі қарай жібермес бұрын оны осы тәртіппен тексеріңіз.

1. «Дереккөздер» панелін ашыңыз. Әр құқықтық тұжырым тізімдегі дереккөзге сүйенуі керек. Дереккөзі жоқ тұжырым сіз дереккөз тапқанша гипотеза болып қала береді.
2. Әр сілтемені тексеріңіз. Акт пен бап шынымен бар екеніне және олардың мазмұны, ерекшеліктерді қоса алғанда, жауаптағы тұжырымға сәйкес келетініне көз жеткізіңіз.
3. Бапты adilet.zan.kz сайтынан оқыңыз. Ресми сайтта қолданыстағы мәтін мен өзгерістер тарихы көрсетіледі. Жауапта редакция күні болмаса, ол қолданыстағы редакцияға негізделген деп есептемеңіз.
4. Тексеретін заңгерге арналған ескертпені оқыңыз. AdiletAI ассистентіне өзі тексере алмаған нәрсе туралы ескертпе қосу жөнінде нұсқау берілген. Әр мәселені нақтылаңыз немесе соған негізделген тұжырымды алып тастаңыз.
5. Тексерілмей қалғанды белгілеңіз. Өзіңіз растай алмаған нәрсенің бәрін жобаңызда белгілеңіз, сонда оны оқитын адам тұжырымның неге сүйенетінін біледі.
6. Әр сот шешімін ашыңыз. Сотты, күнін, іс нөмірін және құқықтық ұстанымды шешімнің өзімен салыстырыңыз. Сот практикасы бойынша меморандумды экспорттау алдында AdiletAI іс нөмірлерін, нормалар мен сілтемелерді талдаудың өз дереккөздер тізімімен салыстырып, сәйкессіздіктерді белгілейді. Бұл салыстыру шешімді оқудың орнын баспайды.

Жеткізушіге деректер туралы сұрақтар

Клиент құжаттарында дербес деректер мен құпия мәліметтер болады, сондықтан енгізуге дейін кез келген ЖИ жеткізушісіне мына сұрақтарды қойыңыз. Құжаттарда дербес деректер болса, «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, соның ішінде оның трансшекаралық беру туралы нормалары қолданылады. Төменде AdiletAI әр сұраққа қалай жауап беретіні көрсетілген.

• Деректерімізді қай ЖИ модельдері мен іздеу сервистерінің провайдерлері өңдейді және қай жерде? AdiletAI ЖИ модельдері мен іздеу сервистерінің бөгде провайдерлерін пайдаланады; олардың кейбірі деректерді Қазақстаннан тыс жерде өңдейді. Қосалқы өңдеушілердің (деректерді өңдеуге тартылған үшінші тараптардың) өзекті тізімін сұрау бойынша ұсынамыз.
• Модельге жіберілмес бұрын не бүркемеленеді? Сіз жазған хабарламалардағы жеке сәйкестендіру деректері (ЖСН, БСН, IBAN, телефон нөмірлері, электрондық пошта мекенжайлары, сондай-ақ мүмкіндігінше адам есімдері) ЖИ моделіне жіберілмес бұрын бүркемеленеді, ал жауапта қалпына келтіріледі. Есімдер автоматты түрде анықталады, сондықтан кейбірі анықталмай қалуы мүмкін. Бүркемелеу чатқа тіркелген құжаттардың мәтініне және іздеу үшін индекстелген құжат мәтініне қолданылмайды. Сот практикасын талдау дау сипаттамасы бойынша құрастырып, іздеу сервисіне жіберетін сұраулар да бүркемеленбейді.
• Жүктелген файлдар қалай қорғалады? Жүктелген файлдар сақтау кезінде шифрланады және авторизациядан кейін ғана жүктеп алуға болады. Қосылымдар TLS 1.2 немесе 1.3 хаттамасымен қорғалады.
• Қызметкерлер жүйеге қалай кіреді? Жүйеге AdiletAI-дың өз сәйкестендіру провайдері арқылы кіреді (PKCE қолданылатын OpenID Connect). Аутентификатор қосымшасы арқылы екі факторлы аутентификацияны қалауыңыз бойынша қосуға болады.
• Жұмысымызды кім көреді және оны жоюға бола ма? Қоймалар, чаттар және талдаулар тек сіздің есептік жазбаңызға қолжетімді. Құжаттарды, қоймаларды және чаттарды кез келген уақытта жоюға болады.
• Бөлек орналастыру немесе деректерді орналастырудың ерекше шарттары мүмкін бе? Бізден сұраңыз. Енгізуге дейін ақпараттық қауіпсіздік қызметіңізге деректер ағынын көрсетіп, түсіндіреміз.

Толығырақ — «Қауіпсіздік» бетінде.

Неден бастау керек

Нұсқаулықтан бір міндетті таңдап, оны дұрыс жауабы өзіңізге белгілі, аяқталған іс бойынша орындаңыз. Нәтижені өз жұмысыңызбен салыстырыңыз, көмекші қай жерде пайдалы болғанын және қай жерде қателескенін белгілеңіз. Командаңыз көмекшіні ағымдағы істерде қолдана бастамас бұрын тексеру тәртібін келісіп алыңыз.

Модульдер платформа бетінде толық сипатталған, ал «Сценарийлер» бөлімінде компаниялардың заң департаменттері, заң фирмалары, комплаенс қызметтері мен салық бөлімдері оларды қалай ұштастырып қолданатыны көрсетілген.

Бұл мақала — ЖИ құралдарымен жұмыс туралы жалпы ақпарат, заң кеңесі емес.